Giống chó Mông Cổ chăn cừu nổi tiếng

Nhắc đến Mông Cổ, chúng ta thường nhớ đến những thảo nguyên xanh bát ngát. Tiếng vó ngựa hí vang trời hay những chiếc lều Ger đặc trưng trong văn hóa Mông Cổ. Tuy nhiên, gắn liền với cuộc sống du mục của người Mông Cổ còn là hình ảnh của những chú chó chăn cừu vô cùng thông minh và dễ thương. Hãy cùng Combo Nghỉ Dưỡng tìm hiểu về giống chó Mông Cổ đặc biệt này trong bài viết dưới đây nhé!

1. Giới thiệu về giống chó chăn cừu Mông Cổ

Chó chăn cừu là người bạn trung thành không thể thiếu trong cuộc sống du mục của người Mông Cổ. Ở Mông Cổ, chó chăn cừu còn được gọi là Bankhar. Có nghĩa là “tròn trịa”, “mập mạp”, phản ánh vẻ ngoài to lớn nhưng đáng yêu của chúng. Còn trong tiếng Buryat, chó chăn cừu được gọi là “hotosho” nghĩa là “sói sân”. Cái tên này nói lên bản chất dũng cảm giống sói của giống chó Mông Cổ này.

Chó chăn cừu Mông Cổ không chỉ chạy quanh lùa cừu như bạn thường thấy trên phim đâu nè. Chúng còn có nhiệm vụ bảo vệ gia súc và khu vực sinh sống của chủ nhân. Giống chó này luôn đồng hành cùng người dân Mông Cổ qua rất nhiều thế hệ. Cuộc sống du mục của người Mông Cổ sẽ gặp nhiều khó khăn nếu thiếu chúng đấy.

Kinh nghiệm du lịch, cuộc sống du mục và văn hóa gắn liền giống chó chăn cừu Mông Cổ — Chó chăn cừu Bankhar trong văn hóa du mục Mông Cổ *(Nguồn: Internet)*

Đừng bỏ lỡ: Tour du lịch Mông Cổ Free & Easy giá tốt, lịch trình hấp dẫn, cơ hội tuyệt vời để bạn trực tiếp khám phá vẻ đẹp của thảo nguyên và gặp gỡ những chú chó Bankhar dũng mãnh.

2. Lịch sử lâu đời gắn liền với văn hóa Mông Cổ

Chó chăn cừu Bankhar gắn liền với cuộc sống của các bộ lạc du mục người Mông Cổ. Vốn xuất phát từ nhu cầu có một loài vật bảo vệ gia súc hiệu quả trên thảo nguyên. Tuy nhiên, bạn biết không, chó chăn cừu Bankhar không phải là một giống chó mới ở Mông Cổ. Chúng đã cùng người Mông Cổ trải qua hàng ngàn năm lịch sử trên những cung đường di cư đấy. Nghiên cứu DNA gần đây cho thấy, Mông Cổ có thể là nơi đầu tiên xuất hiện giống chó nhà có nguồn gốc từ sói xám. Tổ tiên của chó chăn cừu Bankhar thậm chí có thể là tổ tiên của tất cả các giống chó chăn gia súc trên thế giới.

2.1 Quá trình chọn lọc tự nhiên khắc nghiệt trên thảo nguyên

Khác với các giống chó được lai tạo hiện đại, Bankhar là giống chó bản địa của Mông Cổ. Có thể nói, Bankhar sinh tồn qua quá trình chọn lọc tự nhiên khắc nghiệt. Chỉ những con chó khỏe mạnh, thông minh và dũng cảm nhất mới sống sót. Chúng phải đối mặt với nhiệt độ từ -40°C đến 30°C. Săn bắt thức ăn khi đói và chiến đấu với sói, báo tuyết. Điều này tạo nên một giống chó Mông Cổ có sức khỏe vượt trội. Khả năng thích nghi đáng kinh ngạc và bản năng bảo vệ mạnh mẽ. Giúp chúng trở thành người bạn đồng hành không thể thiếu trong cuộc sống du mục của người Mông Cổ.

2.2 Những truyền thuyết ly kỳ trong văn hóa Mông Cổ

Theo truyền thuyết Buryat trong văn hóa Mông Cổ, Bankhar xuất hiện như một con chó khổng lồ hung dữ. Theo chân một người khổng lồ từ trên núi xuống thảo nguyên. Người ta còn kể rằng Bankhar đã tham gia các cuộc chiến của Thành Cát Tư Hãn. Khiến kẻ thù phải sợ hãi và chiếm được nhiều thành trì kiên cố. Những câu chuyện này được truyền miệng qua nhiều thế hệ. Làm tăng thêm vẻ huyền bí và uy quyền cho giống chó chăn cừu Mông Cổ này.

Không gian bên trong lều Ger của người Mông Cổ *(Nguồn: Internet)*

Đừng bỏ lỡ: Tour Du Lịch Mông Cổ – Trải Nghiệm Cuộc Sống Du Mục 8N7Đ, hành trình đưa bạn khám phá thủ đô Ulaanbaatar, check-in tượng đài Thành Cát Tư Hãn vĩ đại, chiêm ngưỡng thung lũng Orkhon và trải nghiệm cưỡi lạc đà trên sa mạc Elsen Tasarkhai.

Tour Du Lịch Mông Cổ – Trải Nghiệm Cuộc Sống Du Mục 8N7Đ

3. Đặc điểm của giống chó Mông Cổ

3.1 Đặc điểm ngoại hình

Để thích nghi và phù hợp với cuộc sống du mục của người Mông Cổ. Vẻ ngoài của giống chó chăn cừu Mông Cổ Bankhar toát lên sự mạnh mẽ và uy quyền. Chúng sở hữu một thân hình to lớn, cơ bắp cuồn cuộn dưới lớp lông dày. Một con chó trưởng thành có thể nặng từ 50 – 80kg. Chiều cao của Bankhar cũng rất ấn tượng, từ 63 – 76cm, giúp chúng có tầm nhìn rộng trên thảo nguyên. Dù nhìn có vẻ to lớn nhưng Bankhar rất nhanh nhẹn. Thích nghi tuyệt vời với mọi địa hình từ đồng bằng đến núi đá khắc nghiệt.

3.1.1 Đặc trưng bộ lông hai lớp và khả năng thích nghi nhiệt độ

Điểm đặc trưng nhất của giống chó chăn cừu Mông Cổ chính là bộ lông hai lớp siêu dày. Giúp giống chó này chống lại cái lạnh khủng khiếp tới -40°C vào mùa đông ở Mông Cổ. Và điều hòa nhiệt độ tốt khi nhiệt độ lên đến 30°C vào mùa hè. Lớp lông bên ngoài dài và thô, chống nước và gió tuyệt vời. Lớp lông bên trong lại mềm mại và dày, giúp giữ ấm cơ thể hiệu quả.

3.1.2 Màu sắc lông và ý nghĩa tâm linh

Bankhar có màu lông rất đa dạng bao gồm đen, đen xám, nâu đỏ. Riêng màu trắng thường khá hiếm gặp ở giống chó Mông Cổ này. Theo kinh nghiệm du lịch Mông Cổ của Combo Nghỉ Dưỡng, người dân ưa chuộng những bộ lông sẫm màu hơn. Bởi nó giúp họ phân biệt chó của mình với chó sói trong điều kiện ánh sáng yếu. Đặc biệt, những chú chó có hai đốm sáng màu nâu trên mắt được ưa chuộng nhất. Trong văn hóa Mông Cổ, người dân địa phương gọi đây là những “con chó bốn mắt” đầy quyền năng. Họ tin rằng đôi mắt này giúp chúng nhìn thấy những linh hồn xấu xa vào ban đêm. Từ đó, cảnh báo cho họ về những nguy hiểm họ không nhìn thấy được.

Giống chó Mông Cổ Bankhar còn có cái đuôi dài, lông xù và cuộn tròn trên lưng rất đẹp mắt. Tai hình tam giác, cỡ trung, được bao phủ bởi lông dày để giữ ấm. Mắt màu nâu, đặt cách xa nhau. Bàn chân tương đối nhỏ so với cơ thể, giúp giữ ấm tốt hơn trong mùa đông. Và tiêu tốn ít năng lượng khi di chuyển trên tuyết.

3.2 Đặc điểm tính cách

Chó chăn cừu Mông Cổ Bankhar có tính cách độc lập và thông minh đáng kinh ngạc. Chúng không học mẹo mới nhanh như chó săn hay chó cảnh sát. Nhưng có khả năng tiên đoán và đánh giá tình huống xuất sắc. Giúp ích rất nhiều cho cuộc sống du mục của người Mông Cổ. Người Mông Cổ quan sát hành vi của Bankhar để dự đoán thời tiết sắp tới. Chứng tỏ sự nhạy bén đặc biệt của chúng với những thay đổi nhỏ nhất trong tự nhiên.

3.2.1 Sự trung thành, dũng cảm và thái độ với người lạ

Bankhar rất trung thành, chúng sẵn sàng bảo vệ chủ nhân bằng cả tính mạng nếu cần thiết. Với người lạ và kẻ xâm nhập, Bankhar vô cùng dũng cảm và quyết đoán không chút do dự. Có thể đối đầu với sói xám, báo tuyết, đại bàng thậm chí cả con người hung hãn. Chúng không phải loại chó đuổi theo kẻ thù chạy ra khỏi lãnh thổ của mình. Nhưng sẽ tấn công không do dự nếu kẻ thù không chịu lùi bước.

Mặc dù hung dữ với kẻ thù, Bankhar lại rất hiền lành với gia đình chủ nhân. Đặc biệt với trẻ em và các vật nuôi trong nhà. Chúng thường yên lặng và dè dặt để quan sát xung quanh. Cũng như để dành sức lực cho những lúc cần thiết nhất.

Vẻ đẹp oai vệ, dũng cảm và bản năng cảnh giác cao độ của chó Bankhar bản địa (Nguồn:Internet)

3.2.2 Bản năng làm việc và khả năng phân biệt mối đe dọa

Bankhar có bản năng làm việc mạnh mẽ được truyền qua nhiều thế hệ. Chúng tự động tuần tra lãnh thổ, đánh dấu ranh giới bằng mùi hương. Và cảnh giác với mọi âm thanh, chuyển động lạ trong đêm tối. Tiếng sủa của chó chăn cừu Bankhar trầm và vang, nghe rất uy nghiêm. Đủ để làm chùn bước bất kỳ kẻ săn mồi nào dám xâm phạm. Tuy nhiên, giống chó Mông Cổ này không sủa vô ích mà chỉ báo động khi thật sự cần thiết.

Đặc biệt, theo kinh nghiệm du lịch Mông Cổ của Combo Nghỉ Dưỡng. Chó chăn cừu Bankhar còn có khả năng phân biệt rõ ràng giữa mối đe dọa thật và giả. Chúng không tấn công người lạ nếu người đó được chủ nhân đón tiếp. Nhưng sẽ không tin tưởng hoàn toàn cho đến khi chắc chắn người đó an toàn. Sự thông minh này giúp Bankhar trở thành người bảo vệ lý tưởng. Không quá hung hãn gây nguy hiểm nhưng cũng không quá hiền lành để bỏ lỡ mối đe dọa.

4. Vai trò của chó chăn cừu trong cuộc sống du mục của người Mông Cổ

Trong cuộc sống du mục của người Mông Cổ, đàn gia súc là tài sản lớn nhất. Họ nuôi cừu, dê, bò, yak và cả ngựa để sinh tồn. Tuy nhiên, sói xám, báo tuyết và đại bàng luôn rình rập tấn công bầy gia súc.

Lúc này, chó Bankhar chính là lá chắn thép bảo vệ tài sản một cách hiệu quả. Giống chó Mông Cổ này thường đánh dấu lãnh thổ xung quanh khu vực lều Ger. Tiếng sủa trầm vang và mùi hương của chúng khiến bầy sói hoang phải e dè.

Việc nuôi chó chăn cừu giúp người Mông Cổ giảm thiểu tối đa thiệt hại do thú dữ gây ra. Do đó, họ không cần phải bắn hoặc đầu độc động vật hoang dã. Khi có Bankhar canh gác cảnh giác, thú săn mồi sẽ chuyển sang săn bắt linh dương, chuột hay các loài động vật hoang dã khác. Điều này giúp duy trì cân bằng sinh thái tự nhiên trên thảo nguyên Mông Cổ rộng lớn.

4.1 Hỗ trợ điều phối đàn và chống nạn sa mạc hóa trong văn hóa Mông Cổ

Không chỉ vậy, Bankhar còn giúp điều chỉnh đàn gia súc di chuyển hợp lý trên thảo nguyên bát ngát. Giảm thiểu tình trạng chăn thả quá mức ở một khu vực gây hư hại đất và cỏ.

Nhờ đó, thảo nguyên có thời gian phục hồi tốt hơn rất nhiều sau mỗi mùa chăn thả. Góp phần chống sa mạc hóa, mối đe dọa lớn nhất đối với thảo nguyên Mông Cổ hiện nay.

Cuộc sống sinh hoạt và trải nghiệm dã ngoại thực tế tại Mông Cổ (Nguồn:Internet)

Đừng bỏ lỡ: Tour Du Lịch Mông Cổ: Cưỡi Ngựa Khám Phá VQG Terelj, hành trình trekking dã ngoại đưa bạn thong dong cưỡi ngựa xuyên rừng taiga, check-in Đá Rùa khổng lồ, chiêm ngưỡng thung lũng cổ đại và khám phá đời sống du mục nguyên bản tại Terelj.

Tour Du Lịch Mông Cổ: Cưỡi Ngựa Khám Phá VQG Terelj

4.2 Người bạn đồng hành sưởi ấm đêm đông lạnh giá

Ngoài vai trò bảo vệ, Bankhar còn là người bạn đồng hành trong cuộc sống du mục của người Mông Cổ.

Trong những đêm dài lạnh giá trên thảo nguyên vắng vẻ không một bóng người, tiếng sủa của Bankhar mang lại cảm giác an toàn và ấm áp, giúp họ không còn cảm thấy cô đơn và lạnh lẽo.

Cuộc sống du mục của người Mông Cổ *(Nguồn:Internet)*

5. Chó chăn cừu trong cuộc sống du mục của người Mông Cổ

Chó chăn cừu Bankhar là loài động vật duy nhất ở Mông Cổ được đặt tên. Điều này thể hiện sự tôn kính sâu sắc và cũng là một phần quan trọng trong văn hóa Mông Cổ. Họ cho rằng, chó là giai đoạn cuối cùng trước khi con người bước vào quá trình luân hồi tái sinh. Niềm tin tâm linh này giúp cho mối quan hệ giữa người và chó trở nên thiêng liêng hơn.

5.1 Nghi thức thì thầm và ý nghĩa tâm linh khi vật nuôi qua đời

Khi một chú chó chăn cừu Mông Cổ qua đời. Chủ nhân sẽ thì thầm vào tai chúng những ước nguyện chân thành. Rằng chúng sẽ được tái sinh thành người trong kiếp sau và có cuộc sống tốt đẹp hơn.

Theo kinh nghiệm du lịch Mông Cổ, Combo Nghỉ Dưỡng sẽ bật mí lý do cho bạn ngay đây. Bởi vì khi một chú chó chăn cừu mới gia nhập gia đình Mông Cổ lần đầu. Người ta sẽ thì thầm tên mới vào tai chúng. Để tránh thu hút sự chú ý của những linh hồn xấu xa có thể mang lại xui xẻo. Hoặc gây hại cho chó chăn cừu và gia đình theo niềm tin trong văn hóa Mông Cổ. Do đó, người Mông Cổ cũng làm tương tự khi giống chó này qua đời. Nhằm bảo vệ linh hồn của chúng khỏi những điều xấu xa.

Loài chó chăn cừu dũng mãnh trên ngọn đồi Mông Cổ (Nguồn:Internet)

5.2 Nghi thức chôn cất trên ngọn đồi

Giống chó chăn cừu Bankhar sẽ được chôn trên những ngọn đồi Mông Cổ thoáng đãng và đầy gió. Để mọi người không giẫm lên hài cốt thiêng liêng của chúng. Ngoài ra, hài cốt cũng được ở gần bầu trời hơn. Giúp linh hồn Bankhar dễ dàng và nhanh chóng bay lên thế giới bên kia. Đây là cách người Mông Cổ thể hiện sự tôn trọng cuối cùng dành cho người bạn bốn chân trung thành của mình.

5.3 Tập tục cắt đuôi trong tang lễ cổ truyền

Đuôi của giống chó này cũng bị cắt bỏ trong lễ tang theo văn hóa Mông Cổ. Nhằm mục đích khi Bankhar đầu thai trở lại thành người trong kiếp sau. Thì người đó sẽ không có đuôi như những con vật khác nữa. Người Mông Cổ cũng tin rằng việc cắt bỏ đuôi giúp các sứ giả cõi trên hiểu được rằng. Con chó thực chất là con người đang trong giai đoạn luân hồi. Và do đó phải đầu thai trở lại thành người để hoàn thành chu kỳ.

5.4 Vật phẩm tiễn biệt thế hệ cũ

Đặc biệt, người Mông Cổ còn đặt một miếng mỡ hoặc bơ vào miệng giống chó Bankhar này. Đây là thứ lúc còn sống chúng không được ăn. Với mục đích nuôi dưỡng linh hồn của chúng trong suốt hành trình dài về thế giới bên kia.

Trước khi con chó được tái sinh thành người, linh hồn của chúng sẽ được giải phóng tự do. Chúng có thể du hành khắp nơi và chạy nhảy trên thảo nguyên rộng lớn bao lâu tùy thích. Đây là khoảng thời gian linh hồn chúng được tự do hoàn toàn trước khi bước vào kiếp người.

Sau đó, người Mông Cổ sẽ chọn nuôi một chú chó chăn cừu Bankhar mới. Để tiếp tục cuộc sống du mục của người Mông Cổ trên thảo nguyên. Khi đó, gia đình sẽ cho chúng uống sữa tươi và thì thầm vào tai tên của chúng. Trong văn hóa Mông Cổ, họ tin rằng sữa sẽ gắn kết chó chăn cừu với linh hồn của gia đình. Giống như mạch máu chảy trong cơ thể người vậy, tạo nên sợi dây vô hình không thể phá vỡ.

Đừng bỏ lỡ: Tour Du Lịch Mông Cổ: Cưỡi Ngựa Khám Phá Thảo Nguyên 8N7Đ, hành trình dã ngoại độc đáo đưa bạn băng qua thung lũng sông Khuiten hoang sơ, chinh phục đại ngàn Terelj và trải nghiệm cắm trại qua đêm đầy thú vị trên thảo nguyên rộng lớn.

Tour Du Lịch Mông Cổ Cưỡi Ngựa Khám Phá Thảo Nguyên 8N7Đ

6. Hiện trạng của giống chó Mông Cổ

Bạn biết không, dù có vai trò quan trọng, giống chó Mông Cổ Bankhar đã trải qua thời kỳ suy thoái nghiêm trọng. Những năm 1920, có khoảng 300.000 chú chó chăn cừu Bankhar sinh sống trên khắp đất nước Mông Cổ. Hầu hết các gia đình du mục đều nuôi ít nhất một con. Tuy nhiên, thời kỳ 1920 – 1990 gần như xóa sổ giống chó quý giá này khỏi thảo nguyên Mông Cổ.

6.1 Sự triệt hạ giống chó bản địa từ chính sách cũ

Chính phủ Mông Cổ lúc bấy giờ coi giống chó này là biểu tượng của lối sống du mục cổ hủ. Họ muốn xóa bỏ hoàn toàn lối sống này để chuyển sang một chế độ mới. Hàng ngàn con Bankhar bị tiêu diệt một cách tàn bạo không thương tiếc.

6.2 Sự mai một kiến thức truyền thống

Thêm vào đó, thông tin sai lệch về việc Bankhar truyền bệnh dại được lan truyền rộng rãi. Nhằm biện minh cho chính sách tàn bạo này của chính quyền đối với giống chó bản địa. Hệ thống giáo dục cũng làm mất đi kiến thức truyền thống quý báu. Về cách chọn giống, huấn luyện và sử dụng chó chăn cừu đúng cách theo kinh nghiệm tổ tiên. Đến những năm 1980, giống chó này gần như biến mất hoàn toàn khỏi thảo nguyên Mông Cổ rộng lớn.

6.3 Hậu quả hệ sinh thái và hành trình hồi sinh từ dự án MBDP

Sự suy giảm nghiêm trọng của Bankhar dẫn đến hậu quả nặng nề cho hệ sinh thái thảo nguyên. Người chăn nuôi buộc phải bắn hoặc đầu độc bất kỳ mối đe dọa nào tiếp cận đàn gia súc. Kết quả là quần thể sói xám và báo tuyết giảm đến mức báo động. Phá vỡ cân bằng sinh thái tự nhiên của thảo nguyên Mông Cổ.

Nhận thức được tầm quan trọng cấp bách, năm 2014 dự án Chó Bankhar Mông Cổ (MBDP) được thành lập. Bởi nhà sinh vật học Bruce Elfstrom rất có tâm huyết với giống chó Mông Cổ này. Dự án xét nghiệm DNA để xác định những con Bankhar thuần chủng còn sót lại trên thảo nguyên.

Sau đó cách ly để nhân giống thế hệ tiếp theo một cách khoa học và có kiểm soát. Mỗi năm, họ phân phối khoảng 15 chó con thuần chủng đến các gia đình chăn nuôi đủ điều kiện. Nhờ đó, số lượng giống chó Mông Cổ thuần chủng đang dần được phục hồi mạnh mẽ.

Nỗ lực bảo tồn giống chó chăn cừu tại Mông Cổ *(Nguồn: Internet)*

Đừng bỏ lỡ: Tour Du Lịch Mông Cổ 14 Ngày 13 Đêm Giá Rẻ, hành trình hoành tráng đưa bạn chinh phục cồn cát Khongor, khám phá vách đá lửa Bayanzag, ghé thăm cố đô Karakorum và chèo thuyền trên hồ Khuvsgul đại ngàn.

Tour Du Lịch Mông Cổ 14 Ngày 13 Đêm Giá Rẻ

7. Kinh nghiệm du lịch khi gặp giống chó Mông Cổ

Theo kinh nghiệm du lịch Mông Cổ của Combo Nghỉ Dưỡng, bạn có thể gặp Bankhar tại các gia đình du mục trên thảo nguyên. Hoặc khi đi qua các đồng cỏ có đàn gia súc đang được chăn thả tự do. Combo Nghỉ Dưỡng sẽ chia sẻ một số lưu ý quan trọng khi gặp gỡ giống chó chăn cừu ở Mông Cổ:

Không bao giờ tiếp cận đột ngột hoặc chạy về phía Bankhar đang canh gác. Chúng được huấn luyện để bảo vệ lãnh thổ và có thể coi bạn là mối đe dọa.
Giữ khoảng cách an toàn ít nhất 10 – 15m và di chuyển chậm rãi, bình tĩnh.
Nếu Bankhar bắt đầu sủa hoặc tiến lại gần để kiểm tra. Bạn hãy đứng yên tại chỗ. Không nhìn thẳng vào mắt Bankhar vì đây là hành động thách thức trong ngôn ngữ cơ thể của chúng.
Không cho Bankhar ăn bất cứ thứ gì mà không có sự đồng ý của chủ nhân trước. Thức ăn từ người lạ có thể làm hỏng chế độ huấn luyện nghiêm ngặt của chúng đấy.
Luôn hỏi xin phép trước khi chạm vào Bankhar, ngay cả khi trông chúng có vẻ thân thiện đáng yêu.

8. Kết Luận

Giống chó chăn cừu Bankhar không chỉ là vật nuôi mà còn là tài sản vô giá của thảo nguyên Mông Cổ. Cuộc sống của người dân nơi đây gắn kết cực kỳ chặt chẽ với giống chó Mông Cổ này. Sự hồi sinh của Bankhar mang lại niềm hy vọng lớn lao cho cuộc sống du mục của người Mông Cổ. Combo Nghỉ Dưỡng mong rằng bài viết này đã mang đến cho bạn kinh nghiệm du lịch Mông Cổ bổ ích. Chúc bạn sẽ có một chuyến hành trình khám phá vùng đất Mông Cổ thật tuyệt vời nhé!

ĐẶT TOUR MÔNG CỔ